Dòng chảy phiên mã tín hiệu auxin đến thông tin CmBES1–CmSAUR66 điều khiển sự phát triển nhánh hoa tia của bông cúc Chrysanthemum morifolium

Dòng chảy phiên mã tín hiệu auxin đến thông tin CmBES1–CmSAUR66 điều khiển sự phát triển nhánh hoa tia của bông cúc Chrysanthemum morifolium

Nguồn: Diwen Jia, Yuhang Zhang, Jiangshuo Su, Jiaqi Wang, Weiming Zhang, Song Li, Libang Ma, Jiafu Jiang, Sumei Chen, Lian Ding, and Fadi Chen. 2026. An auxin-induced transcriptional cascade CmBES1–CmSAUR66 orchestrates the ray floret development in Chrysanthemum morifolium. PNAS April 27, 2026; 123 (18) e2527961123; https://doi.org/10.1073/pnas.2527961123

Sự hợp nhất của các cánh hòa thành ống tràng hoa (corolla tube) là bước đột phá quan trọng trong quá trình tiến hóa của hoa. Tuy nhiên, cơ chế kiểm soát di truyền của nó trong các dòng dõi có cánh hoa bắt nguồn từ một mầm hình vòng (ring primordium) vẫn còn là điều bí ẩn. Người ta xác định một mô đun điều tiết trong hóa Cúc (chrysanthemum), ở nơi mà yếu tố phiên mã qua trung gian auxin có tên CmBES1 chèn ép trực tiếp gen đầu tiên phản ứng auxin là CmSAUR66 để tổ chức sắp xếp sự hình thành “corolla tube”. Sự chèn ép như vậy thúc đẩy kết quả kéo dài ra “dorsal petal” (cánh hoa lưng) bởi điều chỉnh yếu tố lưng bụng CmCYC2c. Kết quả này hé lộ một TF trên cơ sở hormone chưa được báo cáo trước đây tích hợp với tín hiệu auxin với hoa văn kiểu dáng “dorsoventral” nhằm điều khiển một tính trạng hình thái học của hoa sơ cấp, cung cấp luận điểm khao học căn bản vào sự tiến hóa của hình thái hoa.

 Kiểu sympetaly (cánh hoa hợp nhau lại) là một cách tân chủ chốt về hình thái học cánh hoa, điều này nhân lên gấp nhiều lần trên con đường tiến hóa. Nó diễn ra thông qua một hoặc hai lộ trình phát triển: late sympetaly (sympetal muộn từ primordia của cánh hoa phân chia đầu tiên làm cho kết quả dung hợp muộn) hoặc early sympetaly (sympetal sớm, trực tiếp từ mô phân sinh primordium giống như hình vòng). Tuy nhiên, cơ sở di truyền tính trạng hình thành “corolla tube” như vậy chưa được biết rõ trong các dòng hoa “early-sympetalous”. Hoa Cúc Chrysanthemum morifolium, một loài đặc trưng cho early-sympetalous, hình thành hoa tia, cánh hoa, ống tràng hoa phụ thuộc đặc biệt vào sự kéo dài của dorsal petal (cánh hoa lưng). Thông qua kết quả GWAS và kỹ thuật chạy RNA-seq, người ta xác định được CmSAUR66 là một regulator tiêu cực đối với dung hợp “corolla tube” (ống tràng hoa). Kết quả nghiên cứu chức năng cho thấy gen CmSAUR66 khi bị knockdown sẽ làm tăng sự dung hợp “corolla tube” thông qua tăng cường sự kéo dài “dorsal petal”. Về cơ học, CmSAUR66 hoạt động nhờ điều tiết sự biểu hiện theo không gian, thời gian của gen bất đối xứng về “dorsoventral”, có tên CmCYC2c; knocking down gen này CmCYC2c trong nền di truyền amiR-CmSAUR66 cứu sống được kiểu hình dung hợp mong muốn. Ngu5oi ta thấy nghiệm thứ xử lý auxin được duy trì sẽ làm tăng dung hợp corolla tube trong khi ức chế biểu hiện của gen CmSAUR66, và knocking down gen này sẽ làm thay đổi mức độ nhạy cảm auxin. Quan trọng là, tác giả tìm thấy yếu tố phiên mã nhờ auxin có tên CmBES1 ức chế trực tiếp biểu hiện gen CmSAUR66. Phù hợp với điều này, biểu hiện mạn mẽ transient của CmSAUR66 trong cây OX-CmBES1 đã cứu được rất đáng kể kiểu hình dung hợp mong muốn. Nghiên cứu làm sáng tỏ mô đun điều tiết của CmBES1–CmSAUR66 như một hợp phần trung tâm của phát triển cánh hoa trên cơ sở auxin, cung cấp luận điểm khoa học về sự điều khiển của hormone trên kết quả tiến hóa hình thái hoa Cúc.

Xem https://www.pnas.org/doi/10.1073/pnas.2527961123

Hình: GWAS xác định evm.TU.scaffold_1113.140 là một regulator ứng viên của hình thái hoa tia của bông Cúc

Comments

Popular posts from this blog

Loài hoa điều chỉnh thiết kế cánh hoa `tô màu theo số` để thu hút các loài thụ phấn

2020. Nguyễn Văn Tiến. Hoàn thiện quy trình nhân giống Lan Kiếm Thanh Ngọc bằng phương pháp nuôi cấy mô tế bào